Ege'de üç kuşak · 1963'ten beri
Dut teknesi, ardıç sap; her bağlama tek bir ele ve tek bir kulağa göre elde doğar. İzmir Alsancak'ta, aynı tezgâhta.
Manifesto
"Bir tekneyi oymak, ağacın yıllardır sakladığı sesi dışarı bırakmaktır. Biz ses üretmeyiz; sadece onu serbest bırakırız."
Kemal Zeybekoğlu, ikinci kuşak usta — atölye defterinden, 1988
Perde 01 · Deneme
Ege'nin dut ağacı acele sevmez. Bir tekne için kesilen kütük, gölgede en az üç yıl bekler; nemini ağır ağır bırakır, lifleri oturur. Usta, tomruğa kulağını dayar gibi bakar: yıllık halkaları sık mı, düzgün mü, budak nerede saklanmış. Çünkü teknenin tınısı daha testere değmeden, ağacın içinde çoktan yazılmıştır.
Ardıç ise sabırlı bir odundur; sap için seçilir. Sert, ince damarlı, perde baskısına yıllarca boyun eğmeyen bir cins. Dut yumuşak ve derin konuşur, ardıç net ve keskin. İkisini bir araya getirmek — bu atölyenin üç kuşaktır kovaladığı denge işidir. Yanlış eşleşen bir tekne ve sap, güzel bir sazın içinde ömür boyu küser.
Biz ağacı satın almayız, tanırız. Aynı köyün aynı sırtından gelen dut, farklı yıl farklı ses verir. Bu yüzden her tomruğun geldiği yeri, kesildiği ayı, kuruduğu rafı deftere yazarız. Bir saz teslim edildiğinde, hangi ağacın hangi mevsimden konuştuğunu biliriz.
Perde 02 · Süreç
Tek bir kütükten sazın gövdesine giden yol beş elden geçer; hepsi aynı ustanın kulağına bağlıdır.
1. gün
Yıllanmış dut tomruğu tezgâha alınır. Damar yönü, budak ve nem oranı elle, gözle ve sesle sınanır — kütüğe vurulur, dönen ses teknenin karakterini haber verir.
2–3. hafta
Gövde keski ve iskarpela ile milimetre milimetre inceltilir. Cidar kalınlığı yer yer 4 mm'ye iner; fazla incelirse çatlar, fazla kalırsa ses boğulur. Denge parmakla, ışığa tutarak bulunur.
4–5. hafta
İnce ladin göğüs, teknenin ağzına tek parça olarak uyarlanır. Balkonlama ve eşik yeri buradan hesaplanır; sazın hacmi ve parlaklığı bu kapağın gerginliğiyle belirlenir.
6–7. hafta
Ardıç sap, tekneyle aynı eksende birleştirilir. Klavye açısı, tel yüksekliği ve boyun profili icracının eline göre şekillenir — kısa sap mı, uzun divan sapı mı, karar burada elde alınır.
8. hafta
Misina perdeler elle bağlanır, mikrotonlar tek tek kulağa göre çekilir. On iki telli düzen kuruluyorsa gerginlik yeniden dengelenir. Saz son bir kez akort edilir; ancak usta memnun olduğunda teslim edilir.
Perde 03 · Portre
Emre Zeybekoğlu · Üçüncü kuşak usta
1963'te dede Hasan Zeybekoğlu, İzmir'in kıyı kasabalarından birinde küçük bir tezgâh kurdu. Baba Kemal, oyma keskisini ve deftere ses yazma âdetini ondan devraldı. Bugün üçüncü kuşak olarak aynı tezgâhta, aynı sabırla çalışıyorum.
Yılda yalnızca sınırlı sayıda saz yapıyoruz. Her biri tek bir icracının eline ve kulağına ölçülür; seri üretim bu atölyenin diline yabancıdır. On iki telli düzen kuran bir bağlamayı, perde bağını elde çekmeden teslim etmem — çünkü bir sazın ruhu, son telin gerginliğinde saklıdır.
Perde 04 · Koleksiyon
Atölyeden geçen her sazın kendi hikâyesi, kendi ağacı, kendi kulağı vardır.
İş aracı
Sap boyunu, tekne ağacını, tel düzenini ve perde bağını seçin; tahmini fiyat ve teslim süresini birlikte hesaplayalım. Geçersiz kombinasyonlarda sizi uyarırız.
Perde 05 · Yapım tipleri
Üç temel yapım; hepsi elde, hepsi tek ustanın kulağıyla bitirilir.
Yöresel bağlama, çevik el
Teslim · 6–8 hafta
Divan sazı, derin tını
Teslim · 8–10 hafta
Tek nüsha, icracıya ölçülü
Teslim · 12–16 hafta
Örnek fiyat / 2026. Fiyatlar KDV dahildir; seçilen ağaç, kakma ve el ölçüsüne göre atölyede kesinleşir.
Perde 06 · Neden atölye
Dut ve ardıç en az üç yıl gölgede dinlenir. Aceleyle kurutulmuş ağaç, güzel bir sazın içinde çatlar.
Tekne keski ve iskarpela ile boşaltılır. Cidar kalınlığı ışığa tutularak, parmakla ölçülür; makine yok.
Mikrotonlar tek tek kulağa göre çekilir. On iki telli düzende gerginlik yeniden dengelenir.
Her saz aynı ustanın kulağıyla akort edilir. Atölye defterine ağacı ve mevsimi yazılır.
Perde 07 · İcracı sözü
"Uzun sap divan sazımı Emre usta üç ayda bitirdi. Dut teknenin alt teli öyle derin ki, sahnede mikrofonu kısmak zorunda kaldık. Tek eksik, teslim biraz gecikti — ama nedeni ağacın beklenmesiymiş, buna itiraz edemem."
"Konservatuar ikinci sınıftayım, kısa sap bir bağlama istedim. Boyun profilini elime göre inceltmeleri fark yarattı; artık uzun etütlerde bileğim ağrımıyor. Perdeler elde bağlı, komalar çok temiz oturuyor."
"Koleksiyonum için mikrotonal perdeli usta özel bir saz ısmarladım. Atölye defterine ağacın kesildiği ay bile yazılıydı; bu titizlik nadir. Kılıf standart çıktı, ayrı sipariş verdim — küçük not olsun."
Perde 08 · Güncel
Yeni dut partisi. Ödemiş sırtından gelen tomruklar rafa kaldırıldı; 2029 sonuna kadar dinlenecek.
Mikrotonal perde atölyesi. Konservatuar öğrencilerine açık, ücretsiz perde bağı gösterimi yapıldı.
Bekleme listesi. Usta özel yapımlarda güncel bekleme 4–5 hafta; sonbahar sırası açıldı.
Perde 09 · Sıkça sorulanlar
Kısa sap bağlamalar 6–8 hafta, uzun sap divan sazları 8–10 hafta içinde tamamlanır. Mikrotonal perdeli usta özel yapımlar 12–16 haftayı bulabilir; süre, seçilen ağacın stok ve kuruma durumuna göre değişir.
Evet. Atölyeye geldiğinizde el ölçünüzü, tercih ettiğiniz tel yüksekliğini ve çalış tarzınızı not ederiz. Boyun profili ve klavye açısı buna göre elde şekillendirilir; uzaktan sipariş verecekseniz ölçü formu paylaşırız.
On iki telli düzen ek tel gerginliği gerektirir; bu yüzden uzun sap ve dayanıklı tekne öneririz. Kısa sap gövdede denge bozulabildiğinden yapılandırıcımız bu kombinasyonda sizi uyarır ve alternatif sunar.
Misina perdeler elde bağlandığı için mikrotonları yeniden çekmek mümkündür. Atölyeye getirdiğiniz sazlarda perde bağı yenileme ve ses ayarı hizmeti veriyoruz; kendi yaptığımız sazlarda ilk yıl bu bakım ücretsizdir.
Yapıma başlarken toplam bedelin %40'ı depozit olarak alınır. 30 günden önceki iptallerde depozitin tamamı, 7–30 gün arası iptallerde yarısı iade edilir. Ağaç kesilip oymaya başlandıktan sonra depozit iade edilmez. Ayrıntı için kullanım koşullarına bakın.
Elbette. Alsancak'taki atölyede randevuyla ziyaret alıyoruz; tekne oyma ve perde bağı aşamalarını yerinde gösteriyoruz. Ayda 6–8 sipariş kabul ettiğimiz için ziyaretleri önceden planlamanızı rica ederiz.
İletişim
Sizin için bir saz oymaya başlayalım mı?
Alsancak atölyesinde randevuyla görüşüyoruz